O‘zbekistonda tilla va kumushning 1 gramm narxi: rasmiy kurs, xomashyo qiymati va zargarlik buyumi narxining shakllanishi
Zargarlik buyumlarini xarid qilishda ko‘pchilik bir gramm qimmatbaho metall narxiga e’tibor qaratadi. Biroq do‘konda yoki internet-do‘konda tayyor uzuk yoki zirakning narxi lom (metall sinig‘i) narxidan doimo farq qiladi. Quyida O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining bugungi rasmiy ma’lumotlari keltirilgan, so‘ngra buyum narxi qanday shakllanishi batafsil tushuntiriladi.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki kurslari nimani anglatadi?
Markaziy bank (cbu.uz) har kuni valyuta kurslarini hamda 5 grammdan 100 grammgacha bo‘lgan o‘lchovli tilla quymalarini sotish va qaytarib sotib olish narxlarini e’lon qiladi. Bu hech qanday badiiy ishlov berilmagan, 999,9 asillikdagi toza tilla narxi: zargarlik sanoati uchun xomashyo asosi, lekin peshtaxtadagi tayyor taqinchoqning yakuniy narxi emas. Kumush narxini Markaziy bank e’lon qilmaydi, shuning uchun yuqoridagi blokda u jahon birja narxi va dollarning rasmiy kursi bo‘yicha hisoblangan.
Tayyor zargarlik buyumi narxi nimalardan tashkil topadi?
Metall nafis taqinchoqqa aylanishi jarayonida unga usta mehnati, zamonaviy texnologiyalar va davlat nazorati sarflanadi:
- Asil qotishma: Toza tilla va kumush juda yumshoq bo‘lib, taqib yurishda tez shaklini yo‘qotadi. Mustahkamlik uchun qotishma yaratiladi: 925 probali kumushda 92,5% toza kumush va 7,5% ligatura, 585 probali tillada esa 58,5% toza tilla bor.
- Usta mehnati va dizayn: Modellashtirish, quyish, silliqlash, toshlarni o‘rnatish va modelga qarab rodiy yoki tilla qoplama. Taqinchoq narxining sezilarli qismini zargar va dizaynerlar mehnati tashkil etadi.
- Toshlar: Feruza, granat, sapfir, marvarid va boshqa toshlarni rangi bo‘yicha saralash, o‘lchamiga moslash va mustahkam o‘rnatish kerak. Toshning xususiyatlari buyumning sertifikat-kartasida ko‘rsatiladi.
- Davlat probasi: Qimmatbaho metallardan yasalgan buyumlar Davlat asillik darajasini belgilash palatasida (Davlat proba palatasi) majburiy nazoratdan o‘tadi va davlat asillik tamg‘asini oladi.
- Yetkazib berish va taqib ko‘rish: Barcha 12 ta viloyat va Qoraqalpog‘iston Respublikasiga yetkazib berish hamda to‘lovdan oldin taqinchoqni taqib ko‘rish imkoniyati.
Nega tilla va kumush sinig‘i (lom) arzonroq qabul qilinadi?
Lombard yoki metall qabul qilish shoxobchalari faqat eritish uchun xomashyoni sotib oladi. Buyumga sarflangan usta mehnati, dizayn, toshlar, brend va sertifikat lom topshirilganda hisobga olinmaydi. Taqinchoq sotib olganda siz tayyor buyumni olasiz, lom topshirganda esa faqat metallni sotasiz. Hatto Markaziy bank ham o‘z quymalarini sotish narxidan arzonroq qaytarib oladi: farqni yuqoridagi kotirovkalar blokida ko‘rish mumkin.
Zargarshop’da xarid ishonchli ekaniga qanday ishonch hosil qilish mumkin?
Har bir ZargarShop taqinchog‘iga buyum va tosh xususiyatlari ko‘rsatilgan sertifikat-karta ilova qilinadi, qimmatbaho metallardan yasalgan buyumlarda davlat asillik tamg‘asi bor. Qabul qilganda to‘lash tanlansa, siz posilkani kuryer huzurida ochasiz, proba va sertifikatni tekshirasiz, taqinchoqni taqib ko‘rasiz va shundan keyingina to‘lovni amalga oshirasiz.